Početna strana 
Resursi Rječnik termina i skraćenica
Resursi Rječnik termina i skraćenica
Rječnik termina i skraćenica |
| Pretraživanje | |
| V | |
| Strna: 1 | |
| Termin | Definicija |
| Vaskularne biljke | zbirno ime koje objedinjava biljke sa sprovodnim sistemima (vaskularni sistem), odnosno koje obuhvata sve paprati, golosmenica i skrivenosemenica |
| Vignette | naljepnica, oznaka, potvrda o plaćenoj cestarini za određeno vrijeme. Neke zemlje, npr. Švicarska, Austrija, Češka Republika i dr., propisuju obaveznu kupovinu vignetta za korištenje svoje mreže autocesta. |
| VIP gosti/posjetitelji | (engl. VIP guests, very important person guests, njem. VIP gast), naziv za osobito važne goste. Oznaka kojom se načešće u hotelima, obilježavaju posebo važni gosti, a koja za osoblje hotela znači da takvu gostu treba pristupiti i usluživati ga s mnogo pažnje. Kod redoslijeda usluživanja( npr. prilikom upisa gosta u hotel) takvi gosti imaju prednost. |
| VIP tretman gosta | (engl. very important person guest treatment, njem. VIP Gastbetreung), odnos prema VIP-gostima, kojima hotel izražava izuzetno poštovanje, a obuhvaća: besprekorno pripremljenu sobu u koju se u znak pažnje stavljaju tzv. In room gift (cvijeće, košara s voćem ili piće); pozdrave direktora domaćinstva (generalnog ili direktora domaćinstva) osobno ili preko pisma dobrodošlice; česte su i besplatne usluge (transfer, minibar, Pay TV, usluge praonice i kemijske čistionice i dr.); pravo na korištenje usluga više razine (upgrade) tzv. Complimentary upgrade je pravo na korištenje usluga smještaja više razine (npr. gost ima pravo, s obzirom na svoj VIP- status, koristiti mail apartman za cijenu sobe) ili tzv. Single rate double occupancy koji podrazumjeva korištenej dvokrevetne sobe za cijenu jednokrevetne. VIP tretman ima različite razine ovisno o stupnjevima važnosti VIP-gostiju, a razlikuju se od hotela do hotela, već prema kategoriji i kvaliteti usluga. |
| Više biljke | zbirno ime koje objedinjava višećelijske biljke koje su primarno prilagođene suvozemnom načinu života i kod kojih su se razvila specijalna tkiva i organi, odnosno ime koje obuhvata sve mahovina, paprati, golosmenica i skrivenosemenica |
| Vlažna staništa | Staništa u kojima je dominantan ekološki faktor - voda. Močvarska, barska, tresetna područja ili vode prirodne i veštačke, privremene ili stalne, sa vodom koja je stajaća ili tekuća, sveža, bljutava ili slana, uključujući priobalne vode čija dubina pri oseci ne prelazi šest metara |
| Voda | Hemijsko jedinjenje kiseonika i vodonika (H2O) koje je u prirodi jako rasprostranjeno. Pokriva oko ľ Zemljine površine (71%) sa srednjom dubinom od 3800 metara. Nalazi se i u atmosferi u vidu vodene pare koja kondenzovanjem pada u vidu atmosferskog taloga, u polarnim krajevima javlja se u obliku leda, a ima je i u Zemljinoj kori i u zemljištu. Naveća količina vode - oko 97% od ukupne količine na Zemlji, nalazi se u svetskom moru. Relativno mala količina vode u slatkovodnim jezerima i rekama je u suprotnosti sa njenim suštinskim značajem za održavanje kopnenog života. Voda ima izuzetno značajnu ulogu u životu čoveka, životinja i biljaka, čiji pojedini delovi mogu da sadrže i do 95% vode. Struktura molekula vode (v."Molekuli vode") uslovljava njene izrazito specifične fizičke osobine (v. "Voda - fizičke osobine"). Po svojim hemijskim osobinama (v. "Voda - hemijske osobine.") spada u vrlo reaktivne supstance, zahvaljujući čemu prirodna voda nije nikada čista, već sadrži rastvorene soli različitih minerala kroz čije slojeve prolazi. I sama kišnica sadrži u manjim ili većim količinama različite rastvorene susptance |
| Voda - fizičke osobine | Čista voda je na sobnoj temeraturi providna tečnost, bez mirisa i ukusa. Voda je jedina supstanca koja ima različite nazive za svoja tri agregatna stanja - para (gasovito), voda (tečno) i led (čvrsto). Pod normalnim pritiskom mrzne na 0°C a ključa na 100°C. Specifične fizičke osobine vode uslovljene su dipolnim karakterom njenih molekula koji obrazuju tetraedarske prostorne strukture. Kod leda (v."Led") se ti tetraedri kombinuju poput pčelinjeg saća, što je poznato iz analize leda rendgenskim zracima. Zbog tako obrazovanih heksagonalnih kanala led u odnosu na vodu ima smanjenu gustinu. Prilikom topljenja leda dolazi do remećenja te strukture, čime se povećava gustina vode. Najveću gustinu voda ima na 3,98°C. Daljim povećanjem temperature povećava se kinetička energija molekula što dovodi do kidanja pojedinih vodoničnih veza između molekula i do daljeg smanjivanja gustine. Ovakve fizičke karakteristike vode imaju izuzetan ekološki značaj: zimi ledeni pokrivač u vodenim basenima sprečava njihovo celokupno zamrzavanje (voda se mrzne od površine); voda u pukotinama stena koja mrzne dovodi do njihovog drobljenja što je početak dugotrajnog procesa obrazovanja zemljišta. Gustina vode se približno linearno povećava i sa povećanjem koncentracije rastvorenih soli. Voda velikog salaniteta najveću gustinu ima na nižim teperaturama od čiste vode (morska voda prosečnog salaniteta od 35 g L-1 na -3,52°C) |
| Voda - hemijske osobine | Voda spada u vrlo reaktivne supstance. Sa metalnim oksidima gradi baze a sa nemetalnim oksidima kiseline. Mnoge hemijske reakcije vrše se tek u prisustvu malih količina vode koja tu ima ulogu katalizatora, dok se većina hemijskih reakcija najbolje vrši u vodenom rastvoru. Zbog izražene sposobnosti rastvaranja, koja je posledica specifične strukture molekula (v. "Molekuli vode"), prirodna voda nikada nije hemijski čista već obično sadrži rastvorene soli minerala kroz čije je slojeve prošla. Rečne i izvorske vode sadrže manju ili veću količinu rastvorenih kalcijumovih i magnezijumovih soli od čijeg prisustva potiče njihova "tvrdoća" |
| Voda kao ekološki faktor | Bez vode, koja u potpunosti dominira u hemijskom sastavu svih organizama, ne bi bilo života na Zemlji. Zahvaljujući svojim jedinstvenim fizičkim (v. "Voda - fizičke osobine") i hemijskim osobinama (v. "Voda - hemijske osobine") ona omogućava odvijanje biohemijskog metabolizma u svim poznatim organizmima. Živa bića se vodom snabdevaju iz svoje spoljašnje sredine a za vodene organizme ona istovremeno predstavlja i spoljašnju sredinu. Za kopnene organizme, posebno biljne, ona je jedan od najvažnijih ekoloških faktora, tako da je sam raspored vegetacije u velikoj meri uslovljen rasporedom dostupne vode |
| Vodonična veza | Veza specifičnog elektrostatičkog privlačenja između dva suprotno naelektrisana dipola, gde je kraj jednog dipola uvek vodonikov atom, a drugi neki jako negativni atom (F, O, N, Cl, S, C). Energija ove veze je relativno mala i lako se raskida pri povišenju temperature |
| Vrsta | grupa organizama koji poseduju zajedničke morofološke karakteristike i koji mogu međusobno da se ukrštaju, a reproduktivno su izolovane od grupa organizama koji pripadaju drugim vrstama |
| Vrsta od međunarodnog značaja (globalno | 1) vrsta uključena u Evropsku crvenu listu globalno ugroženih biljnih i životinjskih vrsta iz 1991. god.; 2) vrsta za koju je jedna država odgovorna za značajnu deo ukupnog areala ili populacije, i 3) vrsta priznata kao vrste od međunarodnog značaja drugim specifičnim međunarodnim aktima |
| Vrsta, nedovoljno poznata | Peta kategorija ugroženosti po IUCN-u. Ona vrsta za koju se sumnja, ali usled nedovoljno informacija ne zna pouzdano, da li pripada jednoj od gornjih kategorija |
| Vrsta, neopredeljena | Četvrta kategorija ugroženosti po IUCN-u. Ona vrsta za koju se zna da treba da bude u jednoj od sledećih globalnih kategorija: ugrožena, ranjiva, retka, ali nedostaju dovoljne informacije za svrstavanje u jednu od njih |
| Vrsta, ostale | Šesta kategorija ugroženosti po IUCN-u. Sve vrste koje ne spadaju u prvih pet kategorija ugroženosti (v. "Vrsta, ugrožena", "Vrsta, ranjiva", "Vrsta, retka", "Vrsta, neopredeljena", "Vrsta, ostale") |
| Vrsta, ranjiva | Druga kategorija ugroženosti po IUCN-u. Ona vrsta za koju se veruje da će se ubrzo naći među ugroženim, ukoliko se produži delovanje ugrožavajućih faktora |
| Vrsta, retka | Treća kategorija ugroženosti po IUCN-u. Ona vrsta čija je ukupna svetska populacija toliko mala da, ako za sada nije u kategoriji ugroženih ni ranjivih, postoji opasnost da to postane |
| Vrsta, ugrožena | Prva kategorija ugroženosti po IUCN-u. Ona vrsta koja je u većem delu svog rasprostiranja u opasnosti da izumre i čiji je opstanak malo verovatan ukoliko se nastavi uticaj ugrožavajućih faktora |
| Vrste pod kontrolom prometa | Divlje biljne i životinjske vrste (npr: lekovito bilje, jestive gljive, šumski plodovi, jestive žabe i puževi) čije se sakupljanje i korišćenje uređuje aktom o stavljanju pod kontrolu korišćenja i prometa tih prirodnih vrednosti. Vrste koje se već tradicionalno u ljudskoj upotrebi i kojima se trguje, a ugrožene su zbog pogrešnog načina i vremena sakupljanja i neadekvatnih sakupljenih količina |
- e-turizam RSS
RSS kanali Regionalnog Turističkog informatora
- Sve vijesti